محمد على حاجيلو

109

ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )

تفكر را تقويت مىكند كه وى زيدىمذهب بوده است ، زيرا اين مسئله روشن است كه شيعيان دوازده امامى ، امامت اهل فرقه‌هاى ديگر را بر خود نمىپذيرند . اما اقدامات بعدى وى اين گمان را تقويت مىكند كه وى از تشيع زيدى به تشيع دوازده امامى گرويده است . از جملهء اين اقدامات برگزيدن ابن جنيد به‌عنوان مرجع فقهى است ، زيرا اين فرد از فقهاى اماميه به حساب مىآمد ، « 1 » از طرف ديگر اقدام احمد معز الدوله در سال 351 قمرى در نوشتن مكتوبى بر در مساجد بغداد و نقاط ديگر كه در آن نسبت به عملكرد خلفاى سه‌گانه و معاويه اظهار بيزارى شده و آنان را مورد لعن قرار داده بود ، اگرچه با عكس العمل شديد اهل سنت و با صلاحديد مهلبى ، وزير معز الدوله به صورت ديگرى اصلاح شد كه در آن فقط نام معاويه آورده شده بود و به قول نويسنده كتاب مجالس المؤمنين ، اقدامى در جهت ترويج مذهب حقهء ائمه اثنى عشرى عليهم السّلام بوده است ، « 2 » زيرا زيديان از چنين اقدامى پرهيز مىكردند و استناد آنان به فعل زيد بن على عليه السّلام بود كه در كوفه و به هنگام قيام عليه امويان ، حاضر نشد از عمر و ابو بكر بيزارى جويد . اگرچه اقدام وى نوعى تقيه بود ، اما اين عمل نزد زيديه به‌معناى تأييد اجمالى خلافت اين دو نفر بود . از طرفى اقدام احمد معز الدوله در برگزارى مراسم سالانه عيد غدير « 3 » و نيز چگونگى برخورد پادشاهان آل بويه با علماى شيعه « 4 » ، زيارت مشاهد و

--> ( 1 ) . قاضى نور الله شوشترى ، مجالس المؤمنين ، تهران ، كتابفروشى اسلاميه ، 1354 ش ، ج 1 ، ص 439 . ( 2 ) . همان ، ج 2 ، ص 326 . ( 3 ) . تصوف و تشيع ، پيشين ، ص 41 . ( 4 ) . محمد بن على بن بابويه ، اكمال الدين و اتمام النعمه ، تصحيح على اكبرى ، قم ، موسسه نشر اسلامى ، 1363 ش ، ص 87 .